<\/p>\n\n\n\n
Ustalenie obywatelstwa os\u00f3b, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142y 18 r.\u017c., wymaga niekiedy si\u0119gni\u0119cia de facto do czterech akt\u00f3w prawnych obowi\u0105zuj\u0105cych w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. S\u0105 to: ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Pa\u0144stwa Polskiego<\/strong> (Dz. U. Nr 7, poz. 44 z p\u00f3\u017an. zm.) – dalej „ustawa”, Konwencja wiede\u0144ska o obywatelstwie i opcji z dnia 30 sierpnia 1924 r.<\/strong> zawarta pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Niemcami (Dz. U. z 1925 r. Nr 21, poz. 148)- dalej „Konwencja”, oraz regulacje wersalskie w postaci Traktatu pomi\u0119dzy G\u0142\u00f3wnemi Mocarstwami Sprzymierzonemi i Stowarzyszonemi a Polsk\u0105 z dnia 28 czerwca 1919 r.<\/strong> (Dz. U. z 1920 r. Nr 110, poz. 728) – dalej „Traktat”, tudzie\u017c Traktat pomi\u0119dzy Mocarstwami Sprzymierzonemi i Stowarzyszonemi a Niemcami<\/strong> (Dz. U. z 1920 r. Nr 35, poz. 200 z p\u00f3\u017an. zm.) datowany na ten sam dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n Istotny w kontek\u015bcie zarysowanej problematyki wydaje si\u0119 by\u0107 przede wszystkim art. 8 par. 2 Konwencji, zgodnie z kt\u00f3rym to obywatele niemieccy, kt\u00f3rzy w dniu 10 stycznia 1920 roku nie mieli uko\u0144czonych lat osiemnastu, dziel\u0105 obywatelstwo ojca, je\u017celi s\u0105 dzie\u0107mi \u015blubnymi, a swej matki, je\u017celi s\u0105 dzie\u0107mi nie\u015blubnymi. Ustawodawca doda\u0142 jednak do powy\u017cszej regulacji zastrze\u017cenie, stanowi\u0105c, \u017ce je\u017celi osoby te same odpowiadaj\u0105 warunkom, wymaganym przez artyku\u0142 4 Traktatu z dnia 28 czerwca 1919 r., to, z zastrze\u017ceniem postanowienia artyku\u0142u 7-go par. 1 ust\u0119p drugi niniejszej Konwencji, naby\u0142y obywatelstwo polskie, chocia\u017cby ich ojciec lub matka warunkom wymaganym do nabycia obywatelstwa polskiego nie odpowiadali.<\/p>\n\n\n\n W celu klaryfikacji kontekstu normatywnego warto zaznaczy\u0107, i\u017c ww. przepis mia\u0142 charakter przepisu odsy\u0142aj\u0105cego do innego aktu normatywnego (tj. Traktatu), kt\u00f3rego art. 4 stanowi\u0142, \u017ce Polska uznaje za obywateli Polskich z samego prawa i bez \u017cadnych formalno\u015bci osoby przynale\u017cno\u015bci niemieckiej, austrjackiej, w\u0119gierskiej czy rosyjskiej, urodzone na wspomnianym terytorium z rodzic\u00f3w tam\u017ce stale zamieszka\u0142ych, chocia\u017cby w chwili, gdy niniejszy Traktat nabierze mocy obowi\u0105zuj\u0105cej, same nie mia\u0142y tam sta\u0142ego zamieszkania.<\/p>\n\n\n\n Odes\u0142aniem wewn\u0119trznym by\u0142o jednoczesne nawi\u0105zanie w art. 8 par. 2 Konwencji do art. 7 par. 1 ust. 2 tego\u017c aktu, wedle kt\u00f3rego to nie nabyli obywatelstwa polskiego ci obywatele niemieccy, kt\u00f3rych rodzice oboje za\u0142o\u017cyli swoje zamieszkanie w obr\u0119bie tego terytorium po dniu 1 stycznia 1908 r.<\/p>\n\n\n\n Pr\u00f3buj\u0105c niejako z cytowanych wy\u017cej przepis\u00f3w utworzy\u0107 norm\u0119 prawn\u0105, nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107, i\u017c podstawowym za\u0142o\u017ceniem ustawodawcy by\u0142o nada\u0107 niepe\u0142noletnim w dniu 10 stycznia 1920 r. obywatelom niemieckim odpowiednio obywatelstwo ich ojca lub matki w zale\u017cno\u015bci od tego, czy ich narodziny mia\u0142y miejsce w ewentualnym nast\u0119pstwie ma\u0142\u017ce\u0144stwa rodzic\u00f3w. Od tej generalnej zasady prawodawca uczyni\u0142 jednak wyj\u0105tek, zgodnie z jakim to niezale\u017cnie od wskazanego wy\u017cej kryterium obywatelstwo polskie nabywa\u0142y osoby przynale\u017cno\u015bci niemieckiej urodzone na terytorium Polski, kt\u00f3rych rodzice stale tam zamieszkiwali (jednak nie po 1 stycznia 1908 r.).<\/p>\n\n\n\n Przechodz\u0105c teraz na grunt polskiej ustawy z 1920 r., nale\u017ca\u0142oby skonkludowa\u0107, i\u017c zawarty tam art. 5 traktuje na temat sytuacji niepe\u0142noletnich obywateli w bardzo podobny spos\u00f3b do art. 8 par. 2 analizowanej wy\u017cej Konwencji. Zgodnie z ustaw\u0105 bowiem przez urodzenie dzieci \u015blubne nabywaj\u0105 obywatelstwo ojca, za\u015b nie\u015blubne- matki. Jednak\u017ce w przeciwie\u0144stwie do regulacji zawartej w Konwencji art. 5 ustawy nie posiada przes\u0142anek nabycia obywatelstwa uj\u0119tych od strony negatywnej.<\/p>\n\n\n\n Warto na koniec wspomnie\u0107 tak\u017ce o statusie ma\u0142oletnich sierot na gruncie analizowanych wy\u017cej akt\u00f3w prawnych. W jednym z orzecze\u0144 Naczelnego Trybuna\u0142u Administracyjnego odno\u015bnie do przepis\u00f3w Konwencji pada teza, i\u017c postanowienia o obywatelstwie os\u00f3b, kt\u00f3re w dniu 10 stycznia 1920 r. nie mia\u0142y uko\u0144czonych lat 18, zawarte w zdaniu pierwszym par. 2 art. 8 Konwencji Wiede\u0144skiej, nie maj\u0105 zastosowania do wypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych ojciec wzgl\u0119dnie matka tych os\u00f3b nie \u017cyli w dniu 10 stycznia 1920 r. (18 grudnia 1929 r., I. rej. 483128; P. P. A., r. 1930, kw. II, str. 24). Mamy tu zatem do czynienia z kolejnym wy\u0142\u0105czeniem o charakterze podmiotowym co do obywatelstwa niepe\u0142noletnich by\u0142ych obywateli niemieckich G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n\n\n\n Ustawa z 1920 r. r\u00f3wnie\u017c nie traktuje wprost na temat pozycji prawnej niepe\u0142noletnich sierot. Interpretacji w tym aspekcie dostarcza tu tak\u017ce orzecznictwo s\u0105d\u00f3w administracyjnych. Stosunkowo relewantnym orzeczeniem wydaje si\u0119 by\u0107 chocia\u017cby wyrok wsp\u00f3\u0142czesnego NSA z dnia 19 pa\u017adziernika 2021 r. o sygnaturze II OSK 65\/21, wedle kt\u00f3rego sieroty nie s\u0105 chronione od utraty obywatelstwa na gruncie ustawy z 1920 r. przez statut zmar\u0142ego ojca, lecz mog\u0105 utraci\u0107 je w wyniku naturalizacji indywidualnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ustalenie obywatelstwa os\u00f3b, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142y 18 r.\u017c., wymaga niekiedy si\u0119gni\u0119cia de facto do czterech akt\u00f3w prawnych obowi\u0105zuj\u0105cych w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. S\u0105 to: ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Pa\u0144stwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 z p\u00f3\u017an. zm.) – dalej „ustawa”, Konwencja wiede\u0144ska o obywatelstwie i opcji z dnia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-173","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=173"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":174,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173\/revisions\/174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}