<\/p>\n\n\n\n
W czasie obowi\u0105zywania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Pa\u0144stwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zmianami, dalej jako: \u201eustawa o obywatelstwie Polskim\u201d), utrata obywatelstwa polskiego nast\u0119powa\u0142a m.in. poprzez nabycie obcego obywatelstwa. W specyficznej sytuacji by\u0142y ma\u0142oletnie c\u00f3rki \u015blubne ojca maj\u0105cego obywatelstwo Polskie. Przez urodzenie nabywa\u0142y one obywatelstwo ojca, a gdy w czasie ich ma\u0142oletno\u015bci ojciec obywatelstwo polskie traci\u0142 \u2013 traci\u0142a je r\u00f3wnie\u017c \u015blubna c\u00f3rka w wieku do 18 lat. Obywatelstwo ojca i ma\u0142oletniej c\u00f3rki \u015blubnej by\u0142o wi\u0119c niejako po\u0142\u0105czone.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja komplikuje si\u0119 tym bardziej, gdy ma\u0142oletnia c\u00f3rka \u015blubna w czasie swojej ma\u0142oletno\u015bci naturalizowa\u0142a si\u0119 w innym kraju. Chodzi konkretnie o c\u00f3rki \u015blubne urodzone w latach od 31 stycznia 1920 r. do 18 stycznia 1933 r. Wspomniane kobiety urodzone w tym okresie uzyskiwa\u0142y pe\u0142noletno\u015b\u0107 w czasie obowi\u0105zywania ustawy o obywatelstwie Polskim. Moment uzyskania pe\u0142noletno\u015bci by\u0142, jak wspomniano wy\u017cej, kluczowy, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie wtedy obywatelstwo \u015blubnej c\u00f3rki przestawa\u0142o zale\u017ce\u0107 od obywatelstwa jej ojca. Kobiety urodzone po 19 stycznia 1933 r. uzyskiwa\u0142y pe\u0142noletno\u015b\u0107 ju\u017c w czasie obowi\u0105zywania ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25), kt\u00f3ra to zmieni\u0142a ich sytuacj\u0119 prawn\u0105. Ich wi\u0119c ta sytuacja nie dotyczy\u0142a (za wyj\u0105tkiem wcze\u015bniejszej \u015bmierci ojca).<\/p>\n\n\n\n
Sytuacj\u0119 prawn\u0105 c\u00f3rek \u015blubnych urodzonych mi\u0119dzy 31 stycznia 1920 r. a 18 stycznia 1933 r. przeanalizowa\u0142 Naczelny S\u0105d Administracyjny. W wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II OSK 1648\/19), S\u0105d wskaza\u0142, \u017ce ma\u0142oletnia c\u00f3rka \u015blubna, kt\u00f3rej ojciec by\u0142 obywatelem Polskim, a kt\u00f3ra naturalizowa\u0142a si\u0119 w innym kraju jeszcze w czasie swojej ma\u0142oletno\u015bci, traci\u0142a obywatelstwo polskie wraz z osi\u0105gni\u0119ciem pe\u0142noletno\u015bci, tj. 18 lat. Zdaniem s\u0105du, moment nabycia obcego obywatelstwa nie musia\u0142 zbiega\u0107 si\u0119 w czasie z momentem utraty obywatelstwa polskiego. Utrata obywatelstwa polskiego mog\u0142a zatem nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c w momencie uniezale\u017cnienia obywatelstwa c\u00f3rki \u015blubnej od obywatelstwa jej ojca. Wynika\u0142o to, zdaniem S\u0105du, z zasady wy\u0142\u0105czno\u015bci obywatelstwa polskiego wyra\u017conej w art. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.<\/p>\n\n\n\n
Z powy\u017csz\u0105 argumentacj\u0105 nie mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107. Jest ona sprzeczna z j\u0119zykow\u0105 wyk\u0142adni\u0105 przepis\u00f3w. Przepisy przewidywa\u0142y bowiem utrat\u0119 obywatelstwa polskiego przez kobiety na skutek nabycia obywatelstwa polskiego. Zasada ta nie dotyczy\u0142a ma\u0142oletnich c\u00f3rek \u015blubnych, kt\u00f3rych obywatelstwo by\u0142o powi\u0105zane z obywatelstwem ojca. Zadzia\u0142a\u0142 wyj\u0105tek \u2013 do utraty obywatelstwa polskiego nie dochodzi\u0142o w chwili naturalizowania si\u0119 ma\u0142oletniej c\u00f3rki \u015blubnej. Z chwil\u0105 osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142noletno\u015bci nie dochodzi\u0142o do utraty obywatelstwa polskiego, bo nie by\u0142a to chwila w kt\u00f3rej dochodzi\u0142o do nabycia obcego obywatelstwa.<\/p>\n\n\n\n
Po drugie NSA jako dopuszczaln\u0105 przyj\u0105\u0142 sytuacj\u0119, \u017ce od nabycia obcego obywatelstwa do utraty obywatelstwa polskiego mog\u0142o min\u0105\u0107 wiele lat (nawet 18 je\u017celi c\u00f3rka \u015blubna naby\u0142a obywatelstwo obce z chwila urodzenia na zasadzie ius soli). Taka, wyk\u0142adnia s\u0105du jest sprzeczna z konstytucyjn\u0105 zasad\u0105 trwa\u0142o\u015bci obywatelstwa. Nikt nie mo\u017ce by\u0107 pozbawiony obywatelstwa polskiego bez wyra\u017anej podstawy prawnej. Tymczasem utrata obywatelstwa polskiego po wielu latach od zdarzenia powinna traktowana w\u0142a\u015bnie jako jego pozbawienie. Zw\u0142aszcza je\u017celi kto\u015b posiada\u0142 je od urodzenia. Wprawdzie stosuje si\u0119 przepisy z daty zdarzenia, ale je\u017celi jest wi\u0119cej ni\u017c jedna mo\u017cliwa wyk\u0142adnia tych przepis\u00f3w to nale\u017cy wybra\u0107 tak\u0105 wyk\u0142adni\u0119, kt\u00f3ra jest zgodna z obecnie obowi\u0105zuj\u0105cym prawem – w szczeg\u00f3lno\u015bci Konstytucj\u0105. Nie mo\u017cna zatem przy interpretacji tamtejszych przepis\u00f3w pomija\u0107 obecnie obowi\u0105zuj\u0105cej zasady trwa\u0142o\u015bci obywatelstwa<\/p>\n\n\n\n
Orzeczenie S\u0105du jest te\u017c b\u0142\u0119dne jeszcze z jednego powodu \u2013 wskazuje ono, \u017ce sytuacja c\u00f3rek \u015blubnych jest gorsza od sytuacji c\u00f3rek nie\u015blubnych w przypadku nabycia obywatelstwa obcego z chwil\u0105 urodzenia. Nale\u017cy przypomnie\u0107 bardzo wa\u017cny akt interpretacji prawa, kt\u00f3ry jest kluczowy dla ustawy o obywatelstwie polskim \u2013 Ok\u00f3lnik nr 18 Ministra Spraw Wewn\u0119trznych z 9 lipca 1925 r. \u201eobywatelstwo os\u00f3b urodzonych i naturalizowanych w USA\u201d. Ok\u00f3lnik zawiera urz\u0119dow\u0105, oficjaln\u0105 interpretacj\u0119 prawa, kt\u00f3ra nadal jest przestrzegana przez organy administracji. Zgodnie z tre\u015bci\u0105 Ok\u00f3lnika, dzieci polskich emigrant\u00f3w, kt\u00f3re urodzi\u0142y si\u0119 w USA po 1920 r. i z mocy prawa z chwil\u0105 urodzenia otrzymywa\u0142y obywatelstwo obce, nie traci\u0142y obywatelstwa polskiego. Jest to zatem wyj\u0105tek od zasady m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce nabycie obywatelstwa obcego powodowa\u0142o utrat\u0119 obywatelstwa polskiego, je\u015bli osoba nabywaj\u0105ca obywatelstwo nie podlega\u0142a s\u0142u\u017cbie wojskowej. W praktyce oznacza to, \u017ce c\u00f3rki nie\u015blubne nabywa\u0142y obywatelstwo polskie z chwil\u0105 urodzenia. Z chwil\u0105 za\u015b osi\u0105gni\u0119cia przez nie 18 roku \u017cycia nic si\u0119 nie dzia\u0142o, gdy\u017c nie traci\u0142y ochrony ze strony ojca, kt\u00f3rej przecie\u017c nigdy nie mia\u0142y. Tym samym mo\u017cna stwierdzi\u0107 \u017ce wyk\u0142adnia NSA prowadzi do nielogicznych wniosk\u00f3w, o czy mo\u017cna uzasadni\u0107 r\u00f3\u017cnicowanie sytuacji c\u00f3rek \u015blubnych i nie\u015blubnych w zakresie obywatelstwa polskiego.<\/p>\n\n\n\n
Tak na marginesie, ww. Ok\u00f3lnik znajduje zastosowanie r\u00f3wnie\u017c do innych kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych obowi\u0105zywa\u0142a ius soli (nabycie obywatelstwa przez urodzenie si\u0119 na terytorium danego kraju). Wp\u0142yw Ok\u00f3lnika ograniczony jest czasem obowi\u0105zywania ustawy o obywatelstwie Polskim, tj. od 31 stycznia 1920 r. do 19 stycznia 1951 r. Ok\u00f3lnika nie stosuje si\u0119 do ustaw dotycz\u0105cych obywatelstwa obowi\u0105zuj\u0105cych po 19 stycznia 1951 r., poniewa\u017c nie warunkowa\u0142y one utraty obywatelstwa polskiego od nabycia obywatelstwa obcego.<\/p>\n\n\n\n
Na koniec, nale\u017cy odnie\u015b\u0107 si\u0119 do jeszcze jednej, kluczowej kwestii, tj. zagadnienia s\u0142u\u017cby wojskowej kobiet. Z ustawy o obywatelstwie polskim wynika, \u017ce osoby zobowi\u0105zane do s\u0142u\u017cby wojskowej nie przestaj\u0105 by\u0107 obywatelami polskimi tak\u017ce wtedy gdy naby\u0142y obywatelstwo innego kraju. Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 9 wrze\u015bnia 1938 r. o powszechnym obowi\u0105zku wojskowym (Dz. U. Nr 25, poz. 220 ze zmianami), w tym r\u00f3wnie\u017c z dekretami z dnia 19 lutego 1945 r. o zmianie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowi\u0105zku wojskowym (Dz. U. z 1945 r., Nr 8, poz. 37) i z dnia 27 pa\u017adziernika 1943 r. o ochotniczej s\u0142u\u017cbie kobiet (DZ. U. z 1943 r., Nr 11, poz. 34), kobiety podlega\u0142y powszechnemu obowi\u0105zkowi pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej. Pocz\u0105tkowo (tj. w okresie od 2 wrze\u015bnia 1938 r. do 19 marca 1945 r.) kobiety podlega\u0142y obowi\u0105zkowi s\u0142u\u017cby wojskowej w ograniczonym zakresie. Obowi\u0105zek ten dotyczy\u0142 kobiet, kt\u00f3re w czasie pokoju odby\u0142y przeszkolenie wojskowe do pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej lub w czasie wojny, mobilizacji oraz w czasie stanu zagro\u017cenia Pa\u0144stwa zg\u0142osi\u0142y si\u0119 ochotniczo do pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej i zosta\u0142y uznane za zdolne do pe\u0142nienia tej s\u0142u\u017cby. Natomiast od 20 marca 1945 r. obowi\u0105zek pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej ci\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c na kobietach powszechnie. Pomocnicza s\u0142u\u017cba wojskowa kobiet by\u0142a to\u017csama ze s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105 m\u0119\u017cczyzn. Zgodnie z par. 16 Rozporz\u0105dzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 grudnia 1942 r. wydane w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych, Wewn\u0119trznych i Opieki Spo\u0142ecznej o zaci\u0105gu ochotniczym kobiet do pomocniczej s\u0142u\u017cby wojskowej w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych (Dz. U. Nr 11, poz. 25) \u201epomocnicza s\u0142u\u017cba wojskowa, pe\u0142niona przez kobiety, jest r\u00f3wnoznaczna z czynn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105 i podlega zaliczeniu na r\u00f3wni z ni\u0105 we wszystkich wypadkach, jakie przewiduj\u0105 lub przewidywa\u0107 b\u0119d\u0105 ustawy i rozporz\u0105dzenia po powrocie do kraju\u201d. Oznacza\u0142o to, \u017ce kobieta podlegaj\u0105ca pomocniczej s\u0142u\u017cbie wojskowej nie traci\u0142a obywatelstwa polskiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n Kwesti\u0105 wa\u017cn\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c wiek od kt\u00f3rego kobiety podlega\u0142y ww. s\u0142u\u017cbie. Pomocnicza s\u0142u\u017cba wojskowa kobiet obejmowa\u0142a kobiety w wieku:<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce dopiero sko\u0144czenie okre\u015blonego roku \u017cycia (w zale\u017cno\u015bci od okresu: 18 albo 19) by\u0142o chwil\u0105, w kt\u00f3rej kobieta zaczyna\u0142a podlega\u0107 s\u0142u\u017cbie wojskowej. W okresach wskazanych w pkt. 2 i 4 kobieta z chwil\u0105 uzyskania pe\u0142noletno\u015bci (a zatem uniezale\u017cniania si\u0119 od statusu obywatelstwa jej ojca) zaczyna\u0142a r\u00f3wnie\u017c podlega\u0107 s\u0142u\u017cbie wojskowej. Zatem zgodnie z wyj\u0105tkiem wskazanym w ustawie o obywatelstwie Polskim, by\u0142a chroniona przed utrat\u0105 polskiego obywatelstwa nawet je\u015bli naturalizowa\u0142a si\u0119 w obcym pa\u0144stwie. Dotyczy to \u015blubnych c\u00f3rek uzyskuj\u0105cych pe\u0142noletno\u015b\u0107 w okresach od 4 listopada 1943 r. do 19 marca 1945 r. oraz po 29 maja 1950r.<\/p>\n\n\n\n W innej sytuacji by\u0142y \u015blubne c\u00f3rki uzyskuj\u0105cy pe\u0142noletno\u015b\u0107 w okresach od 2 wrze\u015bnia 1938 r. do 3 listopada 1943 r. oraz od 20 marca 1945 r. do 28 maja 1950 r. W okresie od 18 do 19 r.\u017c. <\/strong>kobieta nie by\u0142a obj\u0119ta s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105, a wi\u0119c nie by\u0142a chroniona wyj\u0105tkiem wskazanych w przepisach w ustawie o obywatelstwie Polskim. Nie powodowa\u0142o to jednak automatycznej utraty obywatelstwa polskiego, co zosta\u0142o wskazane w argumentacji przedstawionej w niniejszym artykule.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W czasie obowi\u0105zywania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Pa\u0144stwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zmianami, dalej jako: \u201eustawa o obywatelstwie Polskim\u201d), utrata obywatelstwa polskiego nast\u0119powa\u0142a m.in. poprzez nabycie obcego obywatelstwa. W specyficznej sytuacji by\u0142y ma\u0142oletnie c\u00f3rki \u015blubne ojca maj\u0105cego obywatelstwo Polskie. Przez urodzenie nabywa\u0142y one obywatelstwo ojca, a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-179","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=179"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":180,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/179\/revisions\/180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n