{"id":322,"date":"2026-05-14T11:06:17","date_gmt":"2026-05-14T09:06:17","guid":{"rendered":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/?p=322"},"modified":"2026-05-14T11:06:17","modified_gmt":"2026-05-14T09:06:17","slug":"wplyw-traktatu-ryskiego-na-traktat-o-mniejszosciach-z-uwzglednieniem-orzeczenia-naczelnego-trybunalu-administracyjnego-z-dnia-22-pazdziernika-1929-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wplyw-traktatu-ryskiego-na-traktat-o-mniejszosciach-z-uwzglednieniem-orzeczenia-naczelnego-trybunalu-administracyjnego-z-dnia-22-pazdziernika-1929-roku\/","title":{"rendered":"Wp\u0142yw traktatu Ryskiego na \u201etraktat o mniejszo\u015bciach\u201d z uwzgl\u0119dnieniem orzeczenia Naczelnego Trybuna\u0142u Administracyjnego z dnia 22 pa\u017adziernika 1929 roku"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na wst\u0119pie nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce urodzenie si\u0119 na terytoriach by\u0142ych pa\u0144stw zaborczych stanowi\u0142o co do zasady podstaw\u0119 do uznania obywatelstwa polskiego z mocy prawa. Jednocze\u015bnie trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zgodnie z art. 4 tzw. Ma\u0142ego Traktatu Wersalskiego (traktatu o mniejszo\u015bciach), kt\u00f3ry wszed\u0142 w \u017cycie 10 stycznia 1920 r., istnia\u0142a dodatkowa przes\u0142anka konieczna do uznania obywatelstwa. Rodzice danej osoby musieli bowiem posiada\u0107 sta\u0142e miejsce zamieszkania na tym terytorium w chwili jej urodzenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasada ta zosta\u0142a jednak ograniczona przede wszystkim w odniesieniu do obywateli by\u0142ego Imperium Rosyjskiego po wej\u015bciu w \u017cycie traktatu ryskiego z 18 marca 1921 r. Na jego podstawie osoby b\u0119d\u0105ce wcze\u015bniej obywatelami Imperium Rosyjskiego, kt\u00f3re w dniu 30 kwietnia 1921 r. nie by\u0142y wpisane do ksi\u0105g ludno\u015bci sta\u0142ej by\u0142ego Kr\u00f3lestwa Polskiego ani nie posiada\u0142y prawa do takiego wpisu, a tak\u017ce nie by\u0142y zapisane do gminy wiejskiej lub miejskiej b\u0105d\u017a do jednej z organizacji stanowych na ziemiach by\u0142ego Cesarstwa Rosyjskiego przy\u0142\u0105czonych do Polski, traci\u0142y obywatelstwo polskie \u2013 nawet je\u015bli wcze\u015bniej zosta\u0142o im ono przyznane. Zagadnienie to zosta\u0142o szczeg\u00f3\u0142owo om\u00f3wione w orzeczeniu Najwy\u017cszego Trybuna\u0142u Administracyjnego z dnia 22 pa\u017adziernika 1929 r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprawa dotyczy\u0142a dra Aleksego Roznatowskiego. W 1921 r. starosta w Grodnie po\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Roznatowski wraz z rodzin\u0105 jest obywatelem polskim, na podstawie czego w 1922 r. wydano mu dowody osobiste. Jednak w 1926 r. Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki w Bia\u0142ymstoku, a nast\u0119pnie w 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych uniewa\u017cni\u0142y to po\u015bwiadczenie, uznaj\u0105c, \u017ce Roznatowskiemu nie przys\u0142uguje obywatelstwo polskie. W zwi\u0105zku z tym z\u0142o\u017cy\u0142 on skarg\u0119 do Najwy\u017cszego Trybuna\u0142u Administracyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trybuna\u0142 wskaza\u0142, \u017ce byli obywatele Imperium Rosyjskiego, kt\u00f3rzy na podstawie traktatu ryskiego nabyli obywatelstwo rosyjskie lub ukrai\u0144skie, utracili z dniem 30 kwietnia 1921 r. obywatelstwo polskie, nawet je\u015bli wcze\u015bniej mogli je naby\u0107 z tytu\u0142u urodzenia si\u0119 na terytorium wchodz\u0105cym w sk\u0142ad pa\u0144stwa polskiego. W konsekwencji w sprawach dotycz\u0105cych obywatelstwa os\u00f3b pochodz\u0105cych z by\u0142ego Imperium Rosyjskiego zastosowanie znajdowa\u0142y postanowienia Traktatu Ryskiego, a nie Traktatu o mniejszo\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z postanowie\u0144 traktatu ryskiego \u2013 po\u015brednio wynikaj\u0105cych z art. VI \u2013 wynika\u0142o bowiem, \u017ce samo urodzenie si\u0119 na terytorium nale\u017c\u0105cym do pa\u0144stwa polskiego nie stanowi\u0142o wystarczaj\u0105cej podstawy do nabycia obywatelstwa polskiego. Osoby b\u0119d\u0105ce wcze\u015bniej obywatelami Imperium Rosyjskiego, kt\u00f3re w dniu 30 kwietnia 1921 r. nie by\u0142y wpisane do odpowiednich rejestr\u00f3w ludno\u015bci ani organizacji stanowych na ziemiach w\u0142\u0105czonych do Polski, nabywa\u0142y obywatelstwo Rosji Sowieckiej lub Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stanowisko to zosta\u0142o zaakceptowane r\u00f3wnie\u017c w doktrynie \u2013 powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na nie m.in. Walenty Ramus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na zako\u0144czenie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce art. 4 Ma\u0142ego traktatu wersalskiego znajdowa\u0142 pe\u0142ne zastosowanie jedynie w odniesieniu do ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej tereny by\u0142ego zaboru austriackiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Traktat o mniejszo\u015bciach z 28 czerwca 1919 r., Dziennik Ustaw 1920, nr 110, poz. 728;<\/li>\n\n\n\n<li>Traktat ryski z 30 kwietnia 1921 r., Dziennik Ustaw 1921, 300\/1921;<\/li>\n\n\n\n<li>wyrok Najwy\u017cszego Trybuna\u0142u Administracyjnego z dnia 22 pa\u017adziernika 1929 roku, rej. 2484\/27;<\/li>\n\n\n\n<li>W. Ramus, Instytucje prawa o obywatelstwie polskim, Warszawa 1980.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na wst\u0119pie nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce urodzenie si\u0119 na terytoriach by\u0142ych pa\u0144stw zaborczych stanowi\u0142o co do zasady podstaw\u0119 do uznania obywatelstwa polskiego z mocy prawa. Jednocze\u015bnie trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zgodnie z art. 4 tzw. Ma\u0142ego Traktatu Wersalskiego (traktatu o mniejszo\u015bciach), kt\u00f3ry wszed\u0142 w \u017cycie 10 stycznia 1920 r., istnia\u0142a dodatkowa przes\u0142anka konieczna do uznania obywatelstwa. Rodzice [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":323,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions\/323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/obywatelstwo.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}