Aktualności

Utrata obywatelstwa przez osoby narodowości ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej, litewskiej, łotewskiej, estońskiej, niemieckiej.

Z chwilą wejścia w życie w dniu 19 stycznia 1951 roku ustawy o obywatelstwie polskim nastąpiła utrata obywatelstwa polskiego przez osoby, które wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. miały obywatelstwo polskie, jednak w dniu wejścia w życie ustawy mieszkają stale za granicą i są narodowości ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej, litewskiej, łotewskiej, estońskiej, niemieckiej. Wyjątek stanowiły osoby, których małżonek miał obywatelstwo polskie i zamieszkiwał na terenie Polski.

Jak można przypuszczać celem ustawodawcy było pozbawienie obywatelstwa polskiego osób narodowości niepolskiej, które na skutek „wygranej” przez Polskę II wojny światowej znalazły się w ZSRR lub Niemczech (NRD i RFN). Przy okazji jednak utrata obywatelstwa polskiego dotknęła osoby, które zamieszkiwały również na innych kontynentach (np. w Ameryce Południowej) i które wyemigrowały z Polski dużo wcześniej – jeszcze przed wybuchem II wojny światowej.

Powyższe zasady wydają się klarowne warto jednak zwrócić uwagę na jeden aspekt. Otóż nie zawsze utrata obywatelstwa rozciągała się na dzieci osób tracących obywatelstwo. Mogło tak być w przypadku, gdy żona obywatela polskiego tracącego obywatelstwo polskie miała również obywatelstwo polskie i była innej narodowości niż ukraińska, białoruska, rosyjska, litewska, łotewska, estońska czy niemiecka (czyli niekoniecznie narodowości polskiej). Otóż zgodnie z ustawą z 1920 roku o obywatelstwie Państwa polskiego (obowiązującej do 18 stycznia 1951 roku) obywatelstwo polskie nabywało się przez zamążpójście. Oznacza to, że kobieta narodowości dajmy na to argentyńskiej czy też brazylijskiej wychodząc za mąż za obywatela polskiego nabywała obywatelstwo polskie. Dotyczyło to oczywiście również ślubu z obywatelami polskimi narodowości ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej, litewskiej, łotewskiej, estońskiej, niemieckiej. Z chwilą wejścia w życie ustawy z 1951 roku mąż takiej kobiety tracił wprawdzie obywatelstwo polskie, ale ona w dalszym czasie pozostawała obywatelką polską. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy z 1951 roku zmiana obywatelstwa małżonka nie pociągała za sobą zmiany obywatelstwa drugiego małżonka. Dzieci zrodzone z takiego związku po 19 stycznia 1951 roku nabywały w związku z tym obywatelstwo polskie po matce. Natomiast dzieci urodzone przed 19 stycznia 1951 roku nie traciły obywatelstwa polskiego, gdyż tylko ich ojciec tracił obywatelstwo polskie z tą datą, a nie matka.

Utrata obywatelstwa polskiego z powodu nabycia obywatelstwa obcego.

Nabycie obywatelstwa obcego państwa powodowało w okresie od 31 stycznia 1920 do 18 stycznia 1951 roku powodowało utratę obywatelstwa polskiego.

Od tej zasady prawo przewidywało wyjątki:

  • - mężczyźni zobowiązanych do czynnej służby wojskowej.
  • - dzieci ślubnych w okresie, życia ich ojca
  • - kobiety w okresie życia ich męża.

Należy pamiętać że mężczyźni byli zobowiązani do służby wojskowej nie przez całe swoje życie, ale tylko w przedziale wiekowym określonym przez przepisy wojskowe. Jeżeli mężczyzna by starszy lub młodszy w chwili nabycia obywatelstwa obcego to wtedy tracił obywatelstwo polskie. Był traktowany jak kobieta. Sądy uznały również, że jeżeli nawet jeżeli w momencie nabycia obcego obywatelstwa obcego mężczyzna podlegał obowiązkowi czynnej służby wojskowej to gdy się zestarzał i przestał podlegać obowiązkowi tej służby to wtedy tracił obywatelstwo polskie. Pogląd taki należy skrytykować, gdyż narusza zasadę trwałości obywatelstwa, a także tworzy nieznaną prawo instytucję obywatelstwa czasowego. Można mieć nadzieję, że linia orzecznicza ulegnie w tym zakresie zmianie. Z orzecznictwa sądów wynika również zasada, że mężczyźni, którzy ze względu na stan zdrowia nie podlegali czynnej służbie wojskowej również nie podlegali obowiązkowi służby wojskowej i tracili przez to obywatelstwo polskie. Więcej szczegółów na:

służba wojskowa

Wyjątki dotyczące dzieci ślubnych i mężatek wynikają natomiast z zasady jednolitości obywatelstwa małżonków i ich nieletnich dzieci wynikającą z art. 13 ustawy z 1920 roku (por. wyrokNaczelnego Sądu Administracyjnegoz dnia 26 sierpnia 2011 r.II OSK 1776/10). Oznaczała ona że tylko utrata obywatelstwa polskiego przez „głowę rodziny” powodowała utratę obywatelstwa polskiego przez małoletnie dzieci i żonę. Należy jednak pamiętać, że po śmierci męża żona i dzieci nie były już w ten sposób chronione i nabycie przez nie obywatelstwa obcego powodowało utratę obywatelstwa polskiego. Z drugiej strony po śmierci męża matka nie stawała się w świetle prawa o obywatelstwie „głową rodziny” i utrata przez nią obywatelstwa polskiego nie powodowało utraty obywatelstwa przez dziecko. Dziecko mogło samodzielnie nabyć obywatelstwo obce i wtedy traciło obywatelstwo polskie. Na marginesie można stwierdzić, ze jeżeli w okresie trwania małżeństwa żona lub dziecko nabyły obywatelstwo obce, ale na skutek ochrony ze strony męża nie utraciły obywatelstwa polskiego w chwili nabycia obywatelstwa obcego to nie traciły obywatelstwa polskiego również później w przypadku gdyby mąż i ojciec umarł. Inna interpretacja była sprzeczna z zasadą trwałości obywatelstwa.

Uzyskanie obywatelstwa – osobiście czy pocztą ?

Co do zasady wszystko można załatwić korespondencyjnie Dotyczy to spraw o potwierdzenie obywatelstwa polskiego, nadanie obywatelstwa polskiego, uznanie za obywatela polskiego a także zrzeczenia się obywatelstwa polskiego. Można też oczywiście złożyć wniosek we właściwym urzędzie wojewódzkim (osoby mające miejsce zamieszkania za granicą składają wnioski do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie i mają obowiązek ustanowienia pełnomocnika w Polsce).

Trzeba jednak pamiętać, o szczególnych zasadach. Podpis na wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego oraz o zrzeczenie się obywatelstwa polskiego musi być potwierdzony urzędowo np. przez notariusza. Ponadto wnioski w tych 2 sprawach osoby zamieszkałe za granicą obowiązkowo składają za pośrednictwem właściwego konsula. Natomiast wnioski o potwierdzenie obywatelstwa polskiego oraz o uznanie za obywatela polskiego można składać w konsulacie, ale nie jest to już obowiązkowe.

Obywatelstwo polskie a koronawirus

Tylko obywatele polscy mogą bez ograniczeń wjechać do Polski. W związku z epidemią COVID-19 wprowadzono od 15 marca 2020 roku ograniczenia na granicach Polski przy wjeździe do kraju. Oprócz osób posiadających obywatelstwo polskie wjechać do Polski mogą tylko:

  • cudzoziemcy, którzy są małżonkami albo dziećmi obywateli RP albo pozostają pod stałą opieką obywateli RP;
  • cudzoziemcy posiadający Kartę Polaka;
  • szefowie misji dyplomatycznych oraz członkowie personelu dyplomatyczno- konsularnego misji, czyli osoby posiadające stopień dyplomatyczny oraz członkowie ich rodzin;
  • cudzoziemcy posiadające prawo stałego lub czasowego pobytu na terytorium RP;
  • cudzoziemcy posiadający prawo do pracy na terytorium RP tj. cudzoziemcy uprawnieni do wykonywania pracy na takich samych zasadach co obywatele polscy,
  • posiadający zezwolenie na pracę, zezwolenie na pracę sezonową, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP;
  • w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nieuwzględnionych powyżej, komendant placówki Straży Granicznej, po uzyskaniu zgody komendanta głównego Straży Granicznej może zezwolić cudzoziemcowi na wjazd na terytorium RP, w trybie określonym w ustawie z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
  • cudzoziemcy, którzy prowadzą środek transportu służący do przewozu towarów.

Zakaz rejestracji zagranicznego aktu urodzenia dziecka rodziców tej samej płci.

W uchwale z dnia 2 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny (II OPS 1/19) stwierdził, że w świetle polskiego prawa nie jest dopuszczalne wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu urodzenia dziecka rodziców tej samej płci. Tym samym został w Polsce utrzymany zakaz adopcji dzieci przez pary homoseksualne.

Transkrypcja takiego zagranicznego aktu urodzenia byłaby sprzeczny z zasadami polskiego porządku prawnego. Zgodnie z art. 18 Konstytucji małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady wynikające z Konstytucji znajdują odzwierciedlenie w przepisach rangi ustawowej. Ustawodawca nie przewidział w nich możliwości wpisania do polskiego aktu stanu cywilnego jako ojca osoby płci żeńskiej O niedopuszczalności uznania adopcji dziecka przez osoby tej samej płci ze względu na klauzulę ordre public decyduje w tym przypadku w zw. z art. 1 § 1 k.r.o., w połączeniu z art. 18 Konstytucji (M. Wojewoda (w:) System prawa prywatnego. Prawo prywatne międzynarodowe. Tom 20c op. cit., s. 561). Prawo polskie nie zna instytucji "rodziców jednopłciowych" i nie przyznaje związkom partnerskim praw rodzicielskich.

NSA stwierdził również., że prawo Unii Europejskiej nie przewiduje bezwzględnego obowiązku uznania skutków zagranicznego aktu stanu cywilnego oraz jego przeniesienia do krajowego rejestru stanu cywilnego. Odmowa przeniesienia zagranicznego dokumentu do krajowego rejestru stanu cywilnego może być uzasadniona zastosowaniem krajowej klauzuli porządku publicznego.

Tekst orzeczenia

Zmiana przepisów o obywatelstwie polskim

Zgodnie z ustawą z dnia 21 lutego 2019 r.o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochroany osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) zmieniono ustawę o obywatelstwie polskim. Zostały zwiększone uprawnienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach o nadanie obywatelstwa polskiego oraz zrzeczenie się obywatelstwa polskiego.

Prezydent może zwrócić się do wybranych przez siebie organów, organizacji lub instytucji o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego. Organy, organizacje lub instytucje, obowiązane są udzielić pisemnej informacji w terminie 30 dni od dnia otrzymania zapytania. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin ten może być przedłużony do 3 miesięcy, o czym organ, organizacja lub instytucja obowiązana do udzielenia informacji powiadamia Prezydenta.

Osoby narodowości rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, łotewskiej, czy estońskiej.

Zgodnie z ustawą o z dnia 9 stycznia 1951 roku o obywatelstwie polskim z chwilą wejścia w życie tej ustawy w dniu 19 stycznia 1951 roku osoby narodowości rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, łotewskiej, czy estońskiej. które wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. miały obywatelstwo polskie, jednak mieszkały stale za granicą utraciły obywatelstwo polskie.

Głównym celem takiej regulacji było oczywiście pozbawienie obywatelstwa polskiego osób zamieszkałych na stałe w ZSRR które nie były narodowości polskiej. Jednak należy też zauważyć, że ustawa pozbawiła również obywatelstwa polskiego emigrantów np. w USA czy Brazylii, jeżeli tylko okazało się że nie byli narodowości polskiej.

"Czasowe" obywatelstwo polskie kobiet urodzonych zagranicą przed 19 stycznia 1933 roku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 lipca 2018 roku sygn.. akt IV Sa/Wa 1212/18 (niepublikowany) uznał, że jeżeli małoletnia nabyła obywatelstwo obce pod rządami ustawy z 1920 roku o obywatelstwie państwa polskiego to traciła obywatelstwo z chwilą osiągnięcia pełnoletniości. Sąd uznał, że dotyczy to kobiet, które osiągnęły pełnoletność w okresie obowiązywania ustawy z 1920 roku, czyli tych urodzonych przed 19 stycznia 1933 roku.

Sąd argumentował, że gdy kobieta była małoletnia to jej obywatelstwo było związane z obywatelstwem ojca i przez to niejako chronione. Natomiast z chwilą osiągniecia pełnoletniości ochrona ta ustawała i kobieta traciła obywatelstwo polskie na skutek tego że nabyła obywatelstwo obce przy urodzeniu (albo później na skutek naturalizacji),

Nie sposób zgodzić się z taką argumentacją. Po pierwsze jest ona sprzeczna z językową wykładnią przepisów, które przewidywały utratę obywatelstwa polskiego przez kobiety na skutek nabycia obywatelstwa obcego. Zasada ta nie dotyczyły córek ślubnych, których obywatelstwo było powiązane z obywatelstwem ojca. Skoro zatem zadziałał wyjątek to do utraty obywatelstwa nie dochodziło w chwili nabycia obywatelstwa obcego. Natomiast z chwilą osiągniecia pełnoletniości nie dochodziło do utraty obywatelstwa bo w tym dniu nie dochodziło do nabycia obywatelstwa obcego. Po drugie wykładnia sądu jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą trwałości obywatelstwa polskiego. Nikt nie może być pozbawiony obywatelstwa polskiego bez wyraźnej podstawy prawnej. Tymczasem wykładnia sądu jest nad wyraz prawotwórcza i powoduje powstanie stanu tzw. czasowego obywatelstwa. Powstaje zatem kategoria obywateli niejako „na chwilę”, który z określoną przestaną być obywatelami. Niestety zaprezentowana przez Sąd wykładnia wpisała się w kontrowersyjną wykładnię tzw. czasowego obywatelstwa mężczyzn, którzy przestali podlegać obowiązkowi służby wojskowej. Należy jednak mieć nadzieję, że zaprezentowany pogląd będzie odosobniony i nie znajdzie uznania w oczach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Do USA bez wizy

Polskie obywatelstwo daje prawo do podróżowania do USA bez wizy. Polska została formalnie włączona do Programu Ruchu Bezwizowego (Visa Waiver Program). Od 11 listopada 2019 r. należy tylko wypełnić elektroniczny formularz (Elektroniczny System Autoryzacji Podróży (ESTA) i wnieść opłatę 14 USD.

Obywatelstwo polskie da prawo do podróży do USA bez wizy

Polska została oficjalnie nominowana do przystąpienia do amerykańskiego Programu Ruchu Bezwizowego (Visa Waiver Program (VWP)). Przewiduje się, że proces wejścia Polski do Programu Ruchu Bezwizowego potrwa kilka miesięcy i będzie możliwe najwcześniej na początku stycznia 2020.

Obowiązki dowodowe organu administracji w sprawach obywatelstwa polskiego

W wyroku z dnia 22 lutego 2018 roku ( LEX nr 2462771II OSK 1233/16), NSA stwierdził że organy administracji nie są zwolnione z samodzielnego prowadzenia postępowania dowodowego i nie mogą jego ciężaru w całości przerzucać na stronę postępowania.

W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził m.in. że organ administracji powinien np. samodzielnie poszukiwać aktów stanu cywilnego.

Wyrok NSA

Zasady udostępniania archiwalnych aktów stanu cywilnego

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2019 roku (sygn. akt II OSK 417/17) przypomniał, zasadę powszechnego dostępu do zasobów archiwalnych (art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach). W myśl art. 16a ust. 1 tej ustawy "Każdemu przysługuje prawo dostępu do materiałów archiwalnych".

Również stare akty stanu cywilnego powinny być dostępne na takich samych zasadach jak zasoby archiwalne. Dotyczy to aktów starszych niż 100 lat w zakresie akt urodzenia, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego dotyczące akt urodzenia; 80 lat – w zakresie akt małżeństwa, akt zgonu oraz akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego dotyczących aktów małżeństwa i aktów zgonu (art. 28 ust. 4 ustawy o aktach stanu cywilnego).

Wyrok NSA

Po wyborach prezydenckich w USA

Obywatelstwo Rzeczpospolitej Polskiej daje noszącej je osobie wiele praktycznych korzyści, także w zakresie tzw. obywatelstwa Unii Europejskiej (m. in. swobodna migracja między państwami UE, wybór miejsca zamieszkania, podejmowanie pracy etc.). W związku z wynikiem wyborów prezydenckich w USA przypominamy, że wiele osób mieszkających poza granicami Polski, jest w świetle prawa obywatelami polskimi. Jeśli zastanawiasz się, czy posiadasz polskie obywatelstwo i chciałbyś skorzystać z procedury potwierdzenia obywatelstwa polskiego, możemy rozwiać Twoje wątpliwości.
Wstępna analiza sprawy jest bezpłatna.

Skutki Brexitu dla Polaków

Wynik referendum w sprawie dalszego członkostwa Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej mało kogo pozostawił obojętnym. Oprócz licznych i trudnych do przewidzenia konsekwencji politycznych, społecznych czy gospodarczych ewentualne opuszczenie przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii struktur Unii Europejskiej będzie mieć namacalne skutki dla jego obywateli. Utracą oni nadane im przez art. 20 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej obywatelstwo Unii Europejskiej przysługujące każdemu obywatelowi państwa członkowskiego.
Jednak nie wszyscy obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej muszą utracić obywatelstwo UE. Ci z nich, którzy mają polskich przodków mogą skorzystać z procedury potwierdzenia polskiego obywatelstwa, gdyż nabyli oni z mocy prawa polskie obywatelstwo, jeśli ich przodkowie go nie utracili. Kancelaria Adwokacka Adwokat Piotr Stączek od wielu lat i z wieloma sukcesami reprezentuje klientów w postępowaniach dotyczących potwierdzania posiadania polskiego obywatelstwa. Jeśli masz wątpliwości, co do swojego polskiego obywatelstwa, zwróć się do nas.
Wstępna analiza sprawy jest bezpłatna.

adwokat - sprawy imigracyjne

Kancelaria Adwokacka, Adwokat Piotr Stączek specjalizuje się w prawie imigracyjnym.

adres kancelarii:
02-796 Warszawa, ul. Wąwozowa 11

telefon

tel: 22 499 33 22
faks: 22 448 09 97

Pomoc online