Aktualności

10 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał nowy wyrok (sygn. II OSK 2293/23) w sprawie potomków obywateli Polski, którzy uzyskali obywatelstwo Izraela z mocą wsteczną w 1948 roku. Dotychczasowa linia orzecznicza wskazywała jednoznacznie, że decyzja Izraela, podjęta w 1952 roku, o przyznaniu obywatelstwa izraelskiego z mocą wsteczną od 14 maja 1948, w określonych przypadkach skutkowała utratą obywatelstwa polskiego na skutek nabycia obywatelstwa państwa obcego.  W polskim orzecznictwie nie kwestionowano dotychczas zastosowanego przez Izrael rozwiązania polegającego na przyznaniu obywatelstwa z mocą wsteczną.

Nowy wyrok NSA wskazuje jednak na następowanie stopniowych zmian w postrzeganiu tej kwestii przez polskich sędziów. Stwierdzono bowiem, że Izrael „było to państwo, które nie miało obywateli”. Myśl ta jest więc obecna w orzecznictwie, a dalszy jej rozwój może przynieść zmiany w stanowisku wobec naturalizacji wstecznej ogłoszonej w 1952 roku.

Pomimo powyższego, w dalszym ciągu aktualnym pozostaje stanowisko wyrażone w wyroku II OSK 2052/13, że „sprawy obywatelstwa należą do wyłącznej kompetencji państwa, które […] decyduje którym osobom to obywatelstwo przysługuje i jaki jest sposób jego nabycia”, w związku z czym uznaje się, iż Izrael mógł podjąć decyzję o wstecznej naturalizacji swoich obywateli. Należy mieć jednak na uwadze, że w ten sposób Izrael de facto zmienił też z mocą wsteczną sytuację prawną obywateli polskich. Obywatele polscy przybywający do Izraela w latach 1948 – 1951 posiadali wyłącznie obywatelstwo polskie, które następnie w 1952 r. stracili z mocą wsteczną od 1948 r.– na skutek nabycia obywatelstwa izraelskiego.

W sprawach dotyczących potwierdzenia obywatelstwa polskiego kluczowe znaczenie może mieć zatem treść zaświadczenia wydawanego przez władze Izraela.