Konwencji między Rządem PRL i Rządem ZSRR w sprawie uregulowania obywatelstwa, osób o podwójnym obywatelstwie, podpisana w Warszawie dnia 21 stycznia 1958 r.
1. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz dnia 18 września 2025 r.II OSK 1805/24
W odniesieniu do zarzutów skarżącego, że Konwencja z 1958 r. mogła nie zostać należycie ogłoszona w ZSRR, wskazać należy, iż NSA jest uprawiony do badania jedynie skutków prawnych, jakie umowa ta wywarła w polskim porządku prawnym. Wprawdzie art. 10 tej Konwencji zawarto postanowienie, że zostanie ona opublikowana w prasie periodycznej Umawiających się Stron, jednak badanie czy i w jaki sposób drugie państwo - strona tej umowy ją opublikowało w dzienniku urzędowym oraz wykonało jej postanowienia m.in. poprzez publikację informacji o tej umowie w prasie pozostaje poza zakresem kontroli zarówno polskich organów administracji publicznej, jak i polskiego sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2010, II OSK 565/09).2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2015 r. II OSK 2371/13
Zarzut ten skarżący argumentował tym, że urodził się na terytorium USA, jego rodzice mieszkali na terytorium Stanów Zjednoczonych i w chwili wejścia w życie Konwencji z 1965 r. posiadali uprzednio nabyte obywatelstwo amerykańskie. Jak twierdzi skarżący, w ZSRR obowiązywała zasada wyłączności obywatelstwa radzieckiego i nieuznawania jednocześnie obywatelstwa państwa obcego, w konsekwencji osoby emigrujące do USA i nabywające obywatelstwo tego kraju były traktowane jako osoby, które utraciły obywatelstwo ZSRR w momencie opuszczenia kraju. Nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, iż powyższy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na fakt, że skarżący nie wykazał okoliczności, że wskutek emigracji do USA i nabycia amerykańskiego obywatelstwa jego matka utraciła obywatelstwo radzieckie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszny jest pogląd skarżącego, że kwestia wpływu nabycia obywatelstwa amerykańskiego na ewentualne posiadanie obywatelstwa radzieckiego powinna zostać ustalona przez Ministra z urzędu, a zaniechanie tego stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, że ustalenie to dotyczyło tekstu prawa obcego, a konkretnie prawa ZSRR dotyczącego obywatelstwa, w szczególności ewentualnych przesłanek jego utraty np. wskutek nabycia obywatelstwa obcego. Nie można pominąć tego, że skarżący do skargi załączył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z (...) lutego 2012 r. wydaną w innej sprawie, z której wynika, że organ w ramach postępowania dowodowego, zwrócił się do Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Moskwie z prośbą o informację, czy obywatel ZSRR, który w 1975 r. emigrował na pobyt stały do Izraela i nabywał obywatelstwo izraelskie tracił obywatelstwo radzieckie. Udzielono odpowiedzi, że obywatele radzieccy emigrujący do Izraela traktowani byli jako osoby, które utraciły obywatelstwo ZSRR w momencie opuszczenia kraju. Zasadne są zatem wątpliwości skarżącego, czy nie istniała analogiczna sytuacja w odniesieniu do obywateli radzieckich emigrujących do USA. Bez wyjaśnienia powyższej kwestii nieusprawiedliwione było stwierdzenie, że matka skarżącego w chwili jego narodzin posiadała obywatelstwo radzieckie. W konsekwencji niezasadnie zastosowano Konwencję z 1965 r. i uznano, że na podstawie jej postanowień skarżący posiada obywatelstwo radzieckie po matce oraz że utracił obywatelstwo polskie nabyte po ojcu.
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. II OSK 1364/12
Wobec braku dowodu potwierdzającego fakt złożenia przez rodziców wnioskodawcy zgodnego oświadczenia o wyborze dla niego obywatelstwa polskiego, stwierdzono, iż utrata obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę nastąpiła z dniem 8 maja 1958 r. na podstawie Konwencji między Rządem PRL i Rządem ZSRR w sprawie uregulowania obywatelstwa, osób o podwójnym obywatelstwie, podpisana w Warszawie dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 143).
4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2011 r. II OSK 1124/10
Chłopiec, którego rodzice nie złożyli oświadczenia o wyborze obywatelstwa, nie posiada obywatelstwa polskiego, albowiem jego rodzice nie złożyli w przewidzianym terminie oświadczenia o wyborze obywatelstwa polskiego, wskutek czego z dniem tym utracili obywatelstwo polskie, co dotyczyło również ich małoletniego syna.
Zgodnie z Konwencją z dnia 21 stycznia 1958 r. zawartą między Rządem PRL i Rządem ZSRR w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie, osoby zamieszkujące na terytorium jednej z Umawiających się Stron, które według ustawodawstwa Umawiających się Stron są ich obywatelami, mogli na podstawie niniejszej Konwencji wybrać obywatelstwo jednej z Umawiających się Stron. Konwencja ta przewidywała, że osoby, które zamieszkują na terytorium jednej z Umawiających się Stron i pragną wybrać obywatelstwo drugiej Umawiającej się Strony, składają oświadczenie w Ambasadzie lub Konsulacie tej drugiej Umawiającej się Strony, przy czym oświadczenia o wyborze obywatelstwa mogły być składane w ciągu jednego roku od dnia wejście w życie Konwencji. Osoby, które w ciągu ww. terminu nie złożyły oświadczenia o wyborze obywatelstwa, zostały zgodnie z zapisem Konwencji uznane wyłącznie z obywateli tej Umawiającej się Strony, na terytorium której zamieszkują.
